روزوشب را از میان برداشتند

آفتابی با قمر آمیختند

رنگ معشوقان و رنگ عاشقان

جمله همچون سیم و زر آمیختند

چون بهار سرمدی حق رسید

شاخ خشک و شاخ تر آمیختند

رافضی انگشت بردندان گرفت

هم علی وهم عمر آمیختند

بر یکی تختند این دم هردوشاه

بلک خود در یک کمر آمیختند

هم شب قدر آشکارا شد چوعید

هم فرشته با بشر آمیختند

هم زبان همدگر آموختند

بی نفور این دو نفر آمیختند

نفس کل و هرچه زاد از نفس کل

همچو طفلان با پدر آمیختند

من دهان بستم تو باقی را بدان

کین نظر با آن نظر آمیختند

بهر نور شمس تبریزی تنم

شمع وارش با شرر آمیختند .

 نخستین نمونه استفاده از روش‌های شیمیایی در جنگ، در یک محل باستانی در صحرای سوریه کشف شد که در جریان آن، در سال 256 پس از میلاد مسیح، سربازان امپراتوری فارس‌ها گروهی از سربازان رومی را با استفاده از دود ناشی از سوزاندن قیر و سولفور خفه کرده‌اند.

 مشخص شده که این سربازان در هنگام دفاع از شهر در برابر محاصره فارس‌ها، با حفر تونل‌هایی برای مبارزه با تونل‌های حفر شده توسط ارتش ساسانیان زیر دیوار شهر کشته شده‌اند.

«سیمون جیمز»، باستان شناس دانشگاه «لیکستر» در این باره گفت: شواهد جدید نشان می‌دهد که نیروهای رومی با نقشه و طرح پیشین، مورد حمله گازی قرار گرفته‌اند.

هیچ متن قدیمی درباره محاصره شهر «دورا ـ یوروپوس» که در سال 300 پیش از میلاد توسط یونانی‌های مقدونی بنا شده بود، وجود ندارد، اما سقوط نهایی آن به دست ساسانیان، به نابودی کامل این شهر تا زمان کشف دوباره بقایای آن در دهه 1920 و زمان آغاز حفاری‌های باستانی منجر شد.

دکتر جیمز گفت: محاصره شهر توسط ایرانی‌ها همراه با حفر تونل‌هایی برای تضعیف و دور زدن استحکامات شهر بوده که گاه منتهی به تونل‌هایی می‌شده که به وسیله مدافعان رومی که در تلاش برای شناسایی سربازان ساسانی بودند، ساخته شده بود.

به گفته وی، روشن است، هنگامی که این تونل‌ها به ضد تونل‌های رومی‌ها می‌رسیدند، نبرد را واگذار کرده‌اند.

بررسی‌های دقیق نشان می‌دهد که لاشه‌های سربازان رومی در دهانه تونل‌های آنها برای جلوگیری از ورود دیگر سربازان انباشته شده‌اند. این کار می‌توانست باعث خفه شدن ضد حمله‌های رومی‌ها و آتش زدن تونل‌های دشمن باشد که به ایرانی‌ها اجازه می‌داد به دیوارهای شهر نزدیک شوند که به این ترتیب مشخص می‌شود چرا اجساد در این‌گونه مکان‌ها کشف شده‌اند.

اما این پرسش هنوز باقی مانده بود که بیست سرباز رومی به چه علت جان خود را از دست داده بودند.کشتن عده‌ای از سربازان آموزش‌دیده و مجهز در فضایی با ارتفاع کمتر از 2 متر و عرض کمتر از 10 متر کار آسانی نبوده است، مگر اینکه چیزی فراتر از نیروی جسمانی مورد استفاده قرار گرفته باشد.

باستان شناسان موفق به کشف کریستال‌های قیر و سولفور در تونل شدند که احتمالا برای سوزاندن تونل مورد استفاده بوده است، اما همچنین مشخص شده که این مواد هنگامی که با هم سوزانده می‌شوند، گازهای بسیار سمی تولید می‌کنند.

دکتر جیمز گفت: «فارس‌ها احتمالا شنیده بودند که رومی‌ها در حال حفر تونل بوده و آماده بوده‌اند تا آنان را به شدت غافلگیر کنند. به نظر من ساسانی‌ها منقل‌ها و بادبزن‌ها را در راهروها کار گذاشته بودند و هنگامی که رومی‌ها وارد تونل شده بودند، مواد شیمیایی را در آن ریخته و شروع به دمیدن آنها به داخل تونل کرده بودند.

وی ادامه داد: «گروه مهاجم رومی‌ها ظرف چند ثانیه بیهوش و چند ثانیه بعد نیز جان باخته‌اند. از شواهد باستان شناسی در شهر دورا پیداست ، که ایرانی‌ها در زمان ساسانیان به اندازه رومی‌ها در تاکتیک محاصره زبده، برجسته و آگاه بوده‌اند. آنها بدون شک با طرح قبلی این تاکتیک را به اجرا گذاشته بودند.»

ایرانی‌ها همچنین حصاری را به دور شهر ساخته بودند که فاکتور تعیین کننده در پیروزی نهایی آنها بر رومی‌های شهر بوده است.